Di cư vào Nam năm 1954 tới năm 1975 gần 21 năm tôi ở đường Lê Thánh Tôn ngay trước cửa chợ Bến Thành Saigon.

Từ năm 1975 tới năm 2005 khoảng thời gian dài 30 năm một mảnh đời tỵ nạn trên đất Hoa Kỳ.

Như vậy thời gian sống trên đất Hoa Kỳ dài hơn cuộc sống của tôi tại Hà Nội và vượt xa cả cuộc sống của tôi tại Saigon.

Một người anh rể, một người anh ruột vĩnh viễn từ giã ra đi và tỵ nạn ngay trong lòng đất nước Hoa Kỳ. Có những người VN cầu kỳ mong được nắm xương tàn trở về chôn cất trong lòng đất nước thân yêu.

1975 một năm ghi nhớ của mọi người VN. Kinh nghiệm chua cay tại Hà Nội làm tôi nao núng hoang mang tìm đường ra khỏi VN.

Vỏn vẹn hành trang có một chiếc vali mang theo, bước lên chiếc máy bay trực thăng cuối cùng rời Saigon ngày 30 tháng 4 năm 1075 lúc ban đêm, tờ mờ sáng. Nhìn xuống thành phố Saigon tưởng rằng chẳng bao giờ còn được trở về.

Trước ngày ra đi, một anh bạn cùng lớp nhờ tôi mua 10 lạng vàng để di tản và anh được tin sắp mất nước nhưng không hề hé miệng cho tôi hay.. Quả đất tròn, tôi lại gặp anh ngay trong trại tỵ nạn Camp Pendleton, California.

Tôi chỉ còn những kỷ niệm mờ nhạt tại Hà Nội ở tuổi 14, 15 nhìn những cô nữ sinh trong tà áo dài trắng thướt tha đạp xe qua trước nhà tôi. Mỗi buổi sáng nghe tiếng rao lanh lảnh của người bán hàng rong, rao bán bánh mì nóng hổi ủ trong chiếc bao tải.

Nói tới bánh mì tôi lại nhớ tới những ổ bánh mì Ba Lẹ thơm ngon nổi tiếng tại Saigon, rồi tới nhà hàng Givral tại đường Bonard, nhà hàng Thanh Thế tại đường Nguyễn Trung Trực, tới những ly đậu đỏ bột lộc ngay trước cửa chợ Bến Thành.

Được một nhà thờ Methodist vùng South New Jersey bảo trợ vào hôm trước, hôm sau bắt tay vào làm lao động ngay. Lương tối thiểu có $2.80/giờ trừ thuế mà lãnh check được 100 đô một tuần. Một ổ bánh sandwich thời đó có 23 cents. Đi chợ 1 tuần độ 10 tới 15 đô, đủ ăn cả tuần gồm đủ thứ thịt, rau, mắm, gạo.....

Gặp người đồng hương tại nhà thờ, trên bến xe mừng tíu tít như bắt được của. Được bạn giới thiệu vào làm hãng thịt heo, lương vọt tới $7.80/ giờ. Công việc nặng nề, tiền nào của nấy, sức người có hạn, quá sức chịu đựng của một chàng thư sinh như tôi. Tôi đành cắp sách đến trường học nghề chuyên môn may ra khá hơn.

Tốt nghiệp ra trường cũng chỉ được $6.50/giờ thua cả công việc làm tại hãng thịt heo.

Phen này quyết chí vào thương trường. Tôi mở nhà hàng ăn VN, từ ngày qua Mỹ chỉ thấy toàn nhà hàng Tàu, Chinese Food sơn màu đỏ choét trên các bảng hiệu. Thức ăn đọc trên menu toàn những low mein, chow mein tên lạ hoắc. Tôi làm cách mạng lấy ngay tên thủ đô Saigon làm tên tiệm cho người Mỹ chú ý vì họ còn nhớ lại cuộc chiến tại VN mới vừa chấm dứt.

Cặm cụi trong nghề 6 ngày 1 tuần từ 11 giờ sáng tới 10 giờ đêm. Mỗi năm nghỉ hè một tháng, tính ra thời gian làm việc gấp đôi thì giờ đi làm tại các hãng xưởng. Phần thưởng cho những năm tháng vất vả đó thật xứng đáng, ngoài sức mong đợi.

Cuộc sống tỵ nạn của tôi phải nói thật đã bỏ quá xa những người trong nhà thờ đã bảo lãnh gia đình tôi chân ướt, chân ráo bước vào đất nước cờ Hoa.

Họ phải hướng dẫn tôi như một anh nhà quê ra tỉnh từ việc dạy lái xe cho tôi tới việc ra nhà băng mở trương mục, đưa đi thi bằng lái xe và hướng dẫn cách mua bán tại siêu thị Mỹ. Họ cũng không quên đưa chúng tôi tới một ngôi chợ bán thực phẩm Á Đông do người Phi Luật Tân làm chủ, gạo, bún, nước mắm, rau ngò.....đủ cả. Từ thời gian làm chủ lấy mình có ngày nhà hàng chúng tôi chỉ bán được 40 đô vào ngày bão tuyết. Chúng tôi không nản vì chúng tôi ở bước đường cùng rồi.

Một năm sau, báo chí địa phương, đài TV truyền hình đưa lên phóng sự vì họ có một nhà hàng nấu món ăn VN đầu tiên tại địa phương.

Từ đó như cánh diều gặp gió khách hàng phải nối đuôi nhau, chờ đợi vào những ngày cuối tuần hay ngày lễ. Tôi đã gặp một số bạn đồng nghiệp và một số ông bà bác sĩ đã than phiền là chọn lầm nghề. Mấy người bạn của tôi thấy nhiều gia đình làm nghề "Nail" đã qua mặt họ về phương diện tiền bạc.

Nhà cửa xe Mercedes, Lexus họ mua một cách nhẹ nhàng, toàn tiền mặt không thiếu một xu. Tôi đã gặp 1 ông dealer xe Mercedes. Ông đã khoe với tôi khách hàng của ông đa số làm nghề "Nail".

Một anh bạn thân của tôi nhờ tôi đưa tới một tiệm kim hoàn quen thuộc. Anh đã mua cho bà xã của anh một hột xoàn 8 ly, màu sắc hạng nhất trắng xanh, long lanh như pha lê dưới ánh đèn, không bọt, không than, độ sạch của viên kim cương sắp hạng siêu đẳng VVS1 bí số sắp hạng hột xoàn trong nghề kim hoàn.

Lúc trả tiền, anh lôi ra trong túi học sinh vác sau lưng một cọc tiền. Anh để tiền trong túi sách học sinh để lạc hướng bọn cướp ngày.

Mới có 30 năm tỵ nạn từ bước đầu thất tha thất thểu bỏ lại hết cả tài sản ở lại, ra đi với 2 bàn tay trắng ngày nay tôi đã thấy sự tiến bộ vượt bậc của những người VN bền chí quyết tâm xây dựng lại cuộc đời mới trên vùng đất Hoa Kỳ đầy hứa hẹn.

Tôi đã rưng rưng nước mắt thầm phục những người VN thành công lừng lẫy như nữ khoa học gia Dương Nguyệt Ánh, như chàng trai trẻ tuổi Đạt Phan đã nổi tiếng trên truyền hình Hoa Kỳ, như tiến sĩ Đinh Việt đã góp mặt trong chính quyền Hoa Kỳ và còn rất nhiều những người VN hữu danh và vô danh khác nữa.

Qua báo chí, truyền thanh truyền hình và mạng lưới Internet tôi được biết một người VN trẻ tuổi đã làm chủ mấy trăm tiệm Nail trong hệ thống bán hàng lẻ của tập đoàn Wal Mart tại khắp các tiểu bang của nước Mỹ.

Mới đây tôi vừa nói chuyện với 2 nhà triệu phú trẻ tuổi. Một người vừa bán 4 căn phố trệt, tình trạng cần phải sửa chữa từ A tới Z với số tiền 600 ngàn độ Mấy năm trước anh trả 4 căn nhà đó vỏn vẹn 150 ngàn độ Anh triệu phú trẻ tuổi số 2 mua 1 căn nhà lớn hơn trước là trạm biến điện với giá 65 ngàn đô, năm năm cách đây. Nay căn hộ đó có người thầu xây cất nhà cửa đã trả anh tới 900 ngàn đô anh chưa bán.

Bà xã tôi nghe chuyện tiếc rẻ song tôi nghĩ khác: Ở đời biết thế nào là đủ! Tôi quen một ông bạn già, biết an phận, ông không đầu tư tiền bạc ở đời này, ông dành trọn thời giờ đầu tư vào cuộc đời sau, hoàn toàn tin tưởng vào sự xếp đặt hoàn hảo của thượng đế qua chứng cớ hiển nhiên của loài hoa lan với vẻ đẹp kiêu sa, màu sắc thanh tú và cách cấu trúc tự nhiên của bông hoạ Sự xếp đặt kỳ diệu của đấng tối cao nếu nhìn qua môn cơ thể học, sự cấu tạo của bộ óc con người đến trái tim và toàn thể các cơ quan, các bộ phận trong thân thể người ta.

Qua tấm gương mấy ông anh đột ngột ra đi vĩnh viễn, nhìn lại thân phận con người mong manh yếu đuối, mặc dầu thành đạt ở xứ Cờ Hoa, vùng đất đầy hứa hẹn. Tôi thấy cần phải đi tìm một chân lý vĩnh cửu ở đời sau.

oOo