Xin hãy bắt đầu từ một câu hỏi. Tại sao người Việt lại có mặt khắp thế giới với ba triệu người và trong đó gần một nửa tại Hoa Kỳ?

Câu trả lời là: Bởi vì 30 tháng 4. Vây thì đó là sự bất hạnh hay là một kết quả đầy hạnh ngộ mà nguyên do từ thảm họa hình thành.

Chúng ta hiện sống còn và hạnh phúc nên thường có những đáp số khác. Những người đã chết ở biển Đông đã đem theo những ẩn số đau thương không giống những người tồn tại.

Câu chuyện 30 năm qua, riêng tại Hoa Kỳ, chỉ tính bằng con số chúng ta thấy rõ cái thuyết nhân quả nhãn tiền. Trong trận hồng thủy 30 tháng 4, Hoa Kỳ dự trù chỉ bốc 30,000 người thân Mỹ trong danh sách của tổng thống Ford. Kết quả trời làm danh sách khác đưa qua Mỹ 138,000 tỵ nạn đợt đầu tiên.

Câu chuyện tưởng đến đó là chấm dứt, nhưng không phải như vậy. "Giặc từ miền Bắc vô Nam," như bài hát chính huấn đã tiên tri, đã làm cho dân VN phải ra đi. Suốt 20 năm Hành Trình Biển Đông dậy sóng. Cả Saigon đều thuộc lòng câu thành ngữ. "Con ra đi tìm đường nuôi má, nếu không thoát mà đi tù thì má nuôi con. Ra đến biển khơi mà việc không thành thì lấy xác thân con nuôi cá." Từ 1975 đến 1995 đã biết bao nhiêu chuyến ra đi để rồi chữ Boat People bắt đầu được đưa vào bách khoa tự điển.

Thế giới phải nhận hàng trăm ngàn dân tỵ nạn từ Đông Nam Á. Riêng Hoa Kỳ nhận trên 400 ngàn.

Vậy thì ngày 30 tháng 4 là nguyên nhân và Hoa Kỳ bốc 138,000 người là hậu quả. Sau đó sự khắc nghiệt của CS miền Bắc là nguyên nhân và sự ra đi tìm tự do của miền Nam là quả.

Tiếp theo Hoa Kỳ và thế giới vì nhận quá nhiều thuyền nhân với nhiều đau thương chất ngất thì lại trở thành cái nhân và hậu quả là con đường mới phải mở ra để thay thế với 700 ngàn người vào Mỹ qua thể thức ra đi có trật tự. Đó là thời gian định cư suốt từ 1990 cho đến năm 2005.

Nếu ta có dịp hỏi chuyện từng gia đình tỵ nạn VN tại Hoa Kỳ, mỗi nhà là một thiên sử ký với biết bao nhiêu khó khăn vất vả đoạn trường. Không nhà nào là không tang tóc, chia cắt rồi đoàn tụ.

Với biết bao đau thương trong thời gian dài như thế, các nhà văn hóa VN đều thắc mắc là tại sao chúng ta không có được một tác phẩm vĩ đại để lãnh giải Nobel văn chương. Câu hỏi vẫn chưa được trả lời.

Tuy nhiên, phần chúng tôi đã có cơ hội đọc rất nhiều và đặc biệt chú ý đến các loạt tác phẩm có thể coi là tài liệu cho một tác phẩm văn chương Nobel về VN.

Thứ nhất: Hơn 100 tác phẩm viết về tù lao cải từ Nam ra Bắc. Các tác giả viết chuyện dưới hình thức hồi ký đã phát hành từ năm 1985 cho đến 2005.

Thứ hai: Loạt bài Vẻ Vang Dân Việt do ký giả Trọng Minh sưu tầm đã xuất bản 5 tuyển tập song ngữ. Ở đây tác giả chú trọng đến các nhân vật thành công tại hải ngoại đã làm Vẻ Vang Dân Việt. Hàng trăm trường hợp được giới thiệu.

Thứ ba: Tờ Việt Báo của thi sĩ Trần Dạ Từ và nhà văn Nhã Ca phát động phong trào viết về nước Mỹ. Hiện đã xuất bản 4 tuyển tập với trên 1,000 bài thuật sự. Đặc biệt tổ chức phát giải long trọng hàng năm và đưa lên mạng lưới với hàng trăm ngàn độc giả toàn thế giới. Đây là một hình thức tập hợp sử liệu về sự hình thành của cộng đồng Việt tại Hoa Kỳ.

Thứ tư: Tuyển tập Vợ Tù Cải Tạo với nhiều bài viết đã phát hành tới cuốn số 3 do báo Viễn Đông xuất bản. Mỗi tuyển tập dầy gần 700 trang và bao gồm hàng trăm câu chuyện rất cảm động và đôi khi còn xuất sắc hơn cả câu chuyện của chính người tù cải tạo.

Thứ năm: Loạt bài viết về Hành Trình Biển Đông do một thanh niên rất trẻ có tên là Ngụy Vũ chủ trương. Hiện nay tuyển tập đã phát hành hai bộ với hàng trăm câu chuyện mà chúng tôi muốn giới thiệu với quý vị.

Như chúng tôi đã trình bày, trong tất cả các nỗi đau khổ mà người dân miền Nam chịu đựng suốt 30 năm qua được giãi bày qua tác phẩm thì hoàn cảnh của dân vượt biên, vượt biển là cam go đau khổ hơn hết.

Tôi đã có dịp đọc hết hai tuyển tập do Ngụy Vũ gửi tặng Bảo Tàng Viện Thuyền Nhân. Nhân đây xin giới thiệu với quý vị anh Ngụy Vũ với cái tên khá lạ lùng lại là tên thật. Không phải là bút hiệu. Trong số trăm họ VN, rất ít người mang họ Ngụy. Ngày xưa tôi có nghe tiếng một nhân vật tên là Ngụy Như Kontum, nhưng chẳng biết ông Ngụy này liên hệ gì với thị trấn Kontum. Bây giờ hỏi anh Vũ thì Ngụy Vũ cũng không rõ ông Kontum có phải là tiền bối hay không.

Trở lại với đề tài thì Ngụy Vũ đã phát động phong trào viết về chuyện kể Hành Trình Biển Đông và được sự đáp ứng rất nồng nhiệt từ bốn phương trời. Các thuyền nhân ngày nay lưu lạc khắp nơi vẫn còn nhớ mãi câu chuyện cũ nên đã đóng góp rất nhiệt thành.

Tuy nhiên có nhiều chuyện bi thảm và ghê gớm đến nỗi tôi phải lướt qua mà không dám ngừng lại trên các dòng chữ tưởng chừng chan hòa máu và nước mắt.

Qua hàng trăm câu chuyện kể, chúng ta thấy biết bao bà mẹ VN xuất sắc như trường hợp một bà đã kể lại là làm thế nào đã lần lượt gửi con đi Pháp bằng hồ sơ gian lận. Rồi tổ chức vượt biên cho chồng cho con và cho chính mình rất nhiều lần. Biết bao nhiêu là lần bể mánh, bao nhiêu là tù tội, trải qua 10 năm phấn đấu mới đưa được cả nhà đến bến tự dọ

Bây giờ, ở Quận Cam nếu đi chợ Á Đông, quý vị có thể gặp một thiếu phụ nhỏ bé, mắt to, hiền lành ngồi làm nhân công phụ cho một siêu thị, nhặt rau, vô bao.

Quý vị sẽ không ngờ được có thể đây là người đàn bà đã hy sinh hàng trăm cây vàng, bán nhà, bán đất để chỉ huy mua tàu, gắn máy, tổ chức đường giây vượt biên không phải một lần mà hàng chục lần để rồi viết lại câu chuyện đã đưa cả nhà ra biển Đông như thế nào.

Một câu chuyện khác do một phụ nữ kể lại về việc cha mẹ đã thu xếp cho cô ra đi một mình theo người quen biết. Gia đình đã hy sinh góp vàng chỉ đủ cho một mình cộ Cha mẹ hy sinh đứa con gái mở đường vào chỗ chết để tìm lối sống cho cả nhà.

Trải qua bao nhiêu là gian truân ở biển Đông, sau cùng cô gái đến San Francisco, hoàn toàn cô đơn, đi tìm về nhà một người bà con đứng tên bảo trợ. Ở trang cuối cùng của câu chuyện kể, tác giả mới viết rằng, quý vị độc giả có biết lúc đó tôi bao nhiêu tuổi. Lúc đó là năm 1980 và cô bé đến bến tự do mới có 12 tuổi.

Một câu chuyện khác tác giả là một thanh niên có vợ 4 con, cựu quân nhân cấp Úy, sau hai năm học tập phải đưa gia đình về kinh tế mới. Khi có mối vượt biên đã dấu vợ con để ra đi vì sợ vợ khóc sẽ bị lộ.

Anh kể lại là buổi sáng vợ và hai con gái ra đồng làm ruộng, anh nói dối con gái ở nhà là dẫn cháu út trai 4 tuổi đi mua bánh. Thế là bố dẫn con trai 4 tuổi vượt biên, tưởng chừng đem theo niềm hy vọng cho tương lai cả nhà. Đứa bé 4 tuổi ra biển quá sợ nên níu lấy bố. Anh phải phụ trách lái tàu, bèn bọc thằng nhỏ trong bao plastic nằm dưới chân để bố đứng lái.

Cứ như thế bố con chịu trận suốt ngày đêm qua nhiều ngày. Khi bị cướp, bị dồn tàu, bố cõng con buộc chặt ngang lưng. Trải qua những hoàn cảnh không thể tưởng tượng được rồi sau cùng là hạnh phúc. Bởi vì nếu không phải như vậy thì làm sao mà còn sống mà viết lại được chuyện biển Đông. Đa số người chết không nói được đã đành, các gia đình gặp cảnh quá đau thương thường cũng không muốn viết lại các trang sử ký gợi lại vết thương quá sức chịu đựng.

Ngoài ra cũng có hai câu chuyện đáng ghi lại là một chiếc thuyền vượt biên bị hải tặc tấn công, đàn bà con gái đã bị lùa sang một bên, đàn ông con trai đang bị hải tặc xé quần áo để khám lấy vàng. Chợt có một thành niên cởi áo có hình xâm đầu cọp, chữ Thái và hình bùa chú đầy người. Đám hải tặc xúm lại coi, bàn tán và sau cùng tha cho cả tàu. Anh thanh niên này cho biết thời trước có bạn bè Thái Lan xâm mình nói là để gặp hải tặc sẽ bình yên, không ngờ giúp cho cả tàu thoát nạn.

Một chuyện khác là vào thời điểm năm 85, cơ quan IRCC có bảo trợ một thiếu nữ vào làm thư ký. Cô này thuộc về một tàu vượt biên 60 người đã chống cự hải tặc nên bị tàu Thái gọi nhau đến vây lại, đâm cho chìm chết hết cả tàu rồi hải tặc bỏ đị Một cô gái duy nhất còn sống nhờ ôm ván và các xác chết khác. Sóng đánh nhiều xác vào bờ cùng với một cô gái Việt duy nhất còn sống. Xóm chài Thái Lan rước cô gái lên chùa, coi như con Phật được cứu sống. Báo chí có đăng tin và cô được ưu tiên vào Mỹ. Cô gái này đã lập gia đình, có con cái và có một cơ sở kinh doanh tại Bắc California.

Chuyện của cô và nhiều nhân chứng khác sẽ được lần lượt kể lại nhân dịp 30 năm ngày 30 tháng 4-1975. Sau hết, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu hai tuyển tập Hành Trình Biển Đông do Ngụy Vũ xuất bản. Đây là tác phẩm cần được đọc và được lưu trữ trong tủ sách gia đình người Việt hải ngoại.

Giao Chi

oOo